Boodschappen doen lijkt eenvoudig, maar de supermarkt is slim ingericht om je naar ongezonde producten te leiden. Gelukkig zijn er praktische manieren om toch goede, gezonde keuzes in de supermarkt te maken, zonder dat je elk etiket uitgebreid hoeft te bestuderen. Met een paar vaste gewoontes vul je je kar met producten die echt bijdragen aan een gezond eetpatroon.
Waarom is gezond kiezen in de supermarkt zo lastig?
Supermarkten zijn bewust ingericht om je te verleiden. Ongezonde producten staan vaak op ooghoogte, bij de kassa liggen snoep en chocola, en aanbiedingen gaan regelmatig over bewerkte snacks. Onderzoek van Wageningen University & Research laat zien dat supermarkten consumenten een subtiel duwtje in de goede richting kunnen geven, maar dat dat duwtje lang niet altijd wordt gegeven. Het gevolg: je grijpt al snel naar iets wat lekker klinkt, maar weinig voedingswaarde heeft.
Wetenschappers van Amsterdam UMC doen onderzoek naar hoe mensen betere keuzes maken in de winkel. Een opvallende bevinding: het woord “gezond” helpt juist niet altijd. Mensen reageren beter op concrete informatie, zoals de Nutri-Score op de verpakking, dan op vage aanduidingen.
Wat zijn de beste afdelingen om te beginnen?
Een handige vuistregel is om je boodschappen te beginnen bij de buitenkanten van de supermarkt. Daar vind je doorgaans verse producten: groente, fruit, zuivel, vlees en vis. De schappen in het midden van de winkel bevatten vaker bewerkte producten met veel zout, suiker of verzadigd vet.
Verse groente en fruit zijn de basis van een gezond voedingspatroon. Kies voor veel variatie en bij voorkeur voor wat er per seizoen beschikbaar is. Diepvriesgroente is een goed alternatief: de voedingsstoffen blijven bij het invriezen grotendeels behouden.
Waar let je op bij verpakte producten?
Niet alles in een pak of blik is ongezond, maar het loont wel om even naar de ingrediëntenlijst te kijken. Een paar richtlijnen die helpen:
- Hoe korter de ingrediëntenlijst, hoe minder bewerkt het product vaak is.
- Staat suiker of zout als een van de eerste ingrediënten? Dan zit er relatief veel van in het product.
- De Nutri-Score op de verpakking geeft snel inzicht: A en B zijn betere keuzes dan D en E.
- Let op varianten met minder zout of suiker bij producten die je toch koopt, zoals tomatensaus of crackers.
- Kant-en-klare smoothies bevatten vaak vooral sap, en dat levert weinig vezels op. Een stuk fruit of zelfgemaakte smoothie met hele vruchten is een betere keus.
Hoe maak je een gezond boodschappenlijstje?
Met een goed lijstje kom je de supermarkt veel gerichter door. Plan voor de week wat je gaat eten en schrijf op wat je nodig hebt. Zo koop je minder op gevoel en gooi je minder weg. Enkele tips voor je lijstje:
- Zet altijd voldoende groente op het lijstje, voor elke dag van de week.
- Kies voor volle granen, zoals volkorenbrood, volkoren pasta of zilvervliesrijst.
- Plan eiwitrijke producten in, zoals eieren, peulvruchten, vis of mager vlees.
- Voeg gezonde tussendoortjes toe, zoals noten, fruit of magere yoghurt.
- Laat impulsaankopen bewust achterwege door je aan je lijstje te houden.
Gezonde keuzes supermarkt: praktische checklist voor bij de kassa
Bij de kassa staat de verleiding het grootst. Snoep, chips en energiedrankjes liggen precies op het moment dat je even wacht. Je voorkomt impulsaankopen door van tevoren al te zorgen dat je niet hongerig boodschappen doet. Een lege maag zorgt ervoor dat je sneller kiest voor producten die je trek snel stillen, maar die zelden de meest voedzame opties zijn.
Neem een gezonde snack mee als je tussendoor boodschappen doet, zodat je weerstand hebt tegen de verleidingen bij de kassa.
Zijn gezonde producten duurder?
Dat is niet altijd het geval. Peulvruchten zoals linzen, kikkererwten en bruine bonen zijn goedkoop en voedzaam. Seizoensgroente kost minder dan groente die van ver wordt gevlogen. Diepvriesgroente is vaak goedkoper dan vers en net zo voedzaam. De gedachte dat gezond eten per se veel geld kost, klopt dus niet. Door slim te plannen en aanbiedingen te gebruiken voor gezonde basisproducten, houd je de kosten laag.
Kleine stappen, groot verschil
Je hoeft je boodschappenpatroon niet van de ene op de andere dag volledig om te gooien. Begin met één aanpassing per week: een extra portie groente, volkoren brood in plaats van wit, of fruit als tussendoortje. Kleine veranderingen houden vol. Na een paar weken merk je dat gezonde keuzes in de supermarkt gewoon normaal worden.
Veelgestelde vragen
Wat is de Nutri-Score en hoe gebruik ik die?
De Nutri-Score is een kleur- en letterlabel op de verpakking van veel voedingsmiddelen. Het loopt van A (donkergroen, betere keuze) tot E (rood, minder goede keuze). De score houdt rekening met voedingsstoffen zoals suiker, zout, verzadigd vet, vezels en eiwitten. Je gebruikt de Nutri-Score het best om producten binnen dezelfde categorie te vergelijken, zoals de ene yoghurt met de andere.
Is diepvriesgroente even gezond als verse groente?
Diepvriesgroente is in de meeste gevallen even voedzaam als verse groente. Groente wordt vlak na de oogst ingevroren, waardoor vitamines en mineralen goed behouden blijven. Verse groente die lang in de schappen heeft gelegen, kan zelfs minder voedingsstoffen bevatten dan de diepvriesvariant.
Hoe vermijd ik ongezonde impulsaankopen in de supermarkt?
De beste manier om impulsaankopen te vermijden is boodschappen doen met een lijst en nooit op een lege maag. Ga ook niet door het gangpad met chips en snoep als je die producten niet nodig hebt. Door gericht en met een plan te winkelen, koop je minder wat je niet van plan was te kopen.
Zijn producten met het label “light” of “minder suiker” altijd een betere keuze?
Niet automatisch. Bij “light”-producten is soms vet vervangen door suiker, of andersom. Het is verstandig om ook bij dit soort producten even de ingrediëntenlijst te bekijken en de Nutri-Score te controleren, in plaats van puur op de tekst op de voorkant van de verpakking af te gaan.
