Snijplanken zijn er in alle soorten en maten, maar niet elke plank is even geschikt voor elke situatie. Toch grijpen veel mensen gewoon naar het eerste het beste exemplaar dat ze zien. Dat is zonde, want de keuze voor de juiste ondergrond maakt een groot verschil. Niet alleen voor hoe prettig het snijden voelt, maar ook voor hoe lang je messen scherp blijven en hoe hygiënisch je werkt.
De drie meest gebruikte materialen op een rij
De meeste snijplanken zijn gemaakt van hout, plastic of bamboe. Elk materiaal heeft zijn eigen eigenschappen. Een houten plank is zacht genoeg om messen niet te beschadigen en geeft een prettig gevoel bij het snijden. Plastic planken zijn goedkoop, licht en kunnen in de vaatwasser. Dat klinkt handig, maar na verloop van tijd ontstaan er krassen in het oppervlak. In die krassen verzamelen zich bacteriën die je er niet meer uitkrijgt, ook niet met een flinke wasbeurt. Bamboe is harder dan hout en slijt daardoor minder snel, maar die hardheid is nadelig voor je messen. Het materiaal is ook minder absorberend dan gewoon hout, waardoor vocht minder goed wegtrekt.
Waarom kopshout de boventoon voert
Binnen de categorie houten planken is er één uitvoering die er echt uitspringt: de plank van kopshout. Bij kopshout is de snijvlak niet het lange oppervlak van de houtnerf, maar het dwarsdoorsnede uiteinde van de vezels. Als je met een mes op zo’n plank snijdt, gaat het lemmet letterlijk tussen de vezels door in plaats van erdoorheen. Daardoor slijt het oppervlak minder snel en gaan je messen langer mee. Een plank van kopshout is wel duurder dan andere varianten, maar dat verdien je terug door de langere levensduur. In de keuken wordt dit type ondergrond dan ook gezien als de beste keuze voor wie serieus met koken bezig is.
Onderhoud bepaalt hoe lang een plank meegaat
Een goede plank gaat jaren mee, maar alleen als je er goed voor zorgt. Houten planken mogen nooit in de vaatwasser. Het hete water en de sterke zeep drogen het materiaal uit, waardoor het gaat scheuren of kromtrekken. Was een houten plank altijd met de hand, met warm water en wat afwasmiddel, en laat hem daarna goed drogen op zijn kant zodat beide zijden lucht krijgen. Behandel de plank regelmatig met een neutrale olie, zoals minerale olie of lijnolie. Dat houdt het hout soepel en voorkomt dat het uitdroogt. Plastic planken zijn makkelijker in onderhoud, maar gooi ze weg als er te veel krassen in zitten. Die krassen zijn niet alleen lelijk, ze vormen ook een voedingsbodem voor bacteriën.
De juiste maat en dikte voor jouw gebruik
Naast materiaal speelt ook de afmeting een grote rol. Een te kleine plank werkt onhandig, zeker als je grote groenten of een heel stuk vlees wilt verwerken. Een breedte van minimaal 30 centimeter en een lengte van 40 centimeter is voor de meeste mensen een goede basis. Dikte doet er ook toe: een dunne plank schuift snel weg op het aanrecht, terwijl een dikke, zware plank stabiel blijft liggen. Leg altijd een vochtige theedoek of een antislipmat onder de plank als die toch wil glijden. Voor wie thuis zowel vlees als groenten verwerkt, is het slim om twee aparte planken te gebruiken. Zo voorkom je dat sappen van rauw vlees in contact komen met andere ingrediënten.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of mijn snijplank aan vervanging toe is?
Een houten plank is aan vervanging toe als er diepe scheuren in zitten die je niet meer kunt wegschuren. Bij een plastic exemplaar is het tijd voor een nieuwe als het oppervlak vol krassen zit. In die krassen kunnen bacteriën zich vastzetten die je er niet meer uitwast.
Welk type plank is het vriendelijkst voor messen?
Een houten plank van kopshout is het vriendelijkst voor messen. Het mes gaat tussen de houtvezelsuiteinden door in plaats van ertegenaan, waardoor het lemmet minder snel bot wordt. Harde materialen zoals glas, keramiek of steen zijn slecht voor messen en kunnen het snijvlak beschadigen.
Mag ik een houten plank ook gebruiken voor rauw vlees?
Een houten plank gebruiken voor rauw vlees mag, maar het is verstandig om daarvoor een aparte plank te reserveren. Was de plank na gebruik direct grondig af met warm water en zeep en laat hem goed drogen. Gebruik deze plank dan niet meer voor groenten of brood om besmetting te voorkomen.
Hoe vaak moet ik een houten plank insmeren met olie?
Een houten snijoppervlak insмeren met olie doe je het best eens per maand, of vaker als het hout er droog of dof uitziet. Gebruik daarvoor een olie die veilig is voor contact met voedsel, zoals minerale olie of lijnolie. Wrijf de olie er goed in, laat het een nacht intrekken en verwijder de volgende dag de overtollige olie met een droge doek.
